Zonder duidelijke waarschuwing trok op 12 mei 1983 een zware storm over Nederland. De wind nam razendsnel toe en verraste duizenden mensen die nietsvermoedend buiten waren. Hoe kon dit gebeuren en kan zoiets in de toekomst ook nog gebeuren? Je leest het in dit artikel.
Het is een van de meest opvallende stormen uit de Nederlandse geschiedenis: de plotselinge storm die ons land op Hemelvaartsdag 1983 teisterde. Een zogenaamde kanaalrat trok op donderdag 12 mei over het land. Een kanaalrat is een stormdepressie die via het Kanaal naar de Nederlandse kust komt. Dit soort kleine depressies kunnen zich in korte tijd explosief ontwikkelen en snel in kracht toenemen. De toen bestaande weermodellen misten het systeem compleet en stelden meteorologen die dag voor een verrassing. De weermodellen waren toen nog niet zo fijnmazig als de modellen van nu.
De weersverwachting voor Hemelvaartsdag was helemaal niet verontrustend. Het weerbericht luidde als volgt: eerst zon, later toenemende bewolking en een enkele bui. Het wordt 14 graden en er staat een matige zuidenwind. Er was dus ook geen enkele reden om die dag niet naar buiten te gaan en bijna iedereen was vrij.
Lokaal een zeer zware storm
De realiteit zou heel anders worden. Het KNMI zag aan de hand van diverse waarnemingen in de loop van donderdagochtend de storing vanuit het zuidwesten op ons afkomen en zag ook dat er een zware storm ontstond. In korte tijd nam de wind daarbij toe van een matige wind naar stormkracht, lokaal zelfs zware storm, ofwel een uitzonderlijk snelle ontwikkeling. Op veel plaatsen draaide de wind plotseling naar het zuidwesten en nam snel in kracht toe. Er werden dan ook direct waarschuwingen uitgegeven, maar voor mensen die al op pad waren of voor watersporters die al op het water waren, kwamen deze waarschuwingen te laat.
De storm was kort maar krachtig en het waaide aan het begin van de middag in Zeeland en langs de westkust gemiddeld een uur lang met stormkracht 9. Daarmee was een officiële storm een feit. Korte tijd stond er in Zeeland een zware zuidwesterstorm, windkracht 10, en in Cadzand haalde de wind kortstondig zelfs uit naar windkracht 11, oftewel een zeer zware storm.
Het bleef niet alleen bij storm, maar er werden ook zeer zware windstoten gemeten. In Cadzand kwam het tot een windstoot van 133 km/uur, in IJmuiden haalde de wind uit naar 131 km/uur en in Vlissingen naar 130 km/uur.
Door het snelle opkomen van de storm was de chaos compleet. Er vielen die dag vele gewonden en ook kwamen mensen om het leven, vooral onder zeilers en andere watersporters, die massaal door de plotselinge storm werden overvallen. Op het water sloegen tientallen boten om of raakten zwaar beschadigd. Niet alleen watersporters kwamen in de problemen, maar ook andere weggebruikers kregen te maken met felle rukwinden. Diep landinwaarts haalde de wind soms snelheden van 70 tot 90 km/uur en vele takken en weer in het blad zittende bomen sneuvelden.
Kan dit ooit nog een keer gebeuren?
Het is zeer onwaarschijnlijk dat een dergelijke storm tegenwoordig nog zo onverwacht komt. De huidige weermodellen zijn veel fijnmaziger geworden en worden veel vaker per dag gedraaid. Een ontwikkelende storm wordt daardoor niet meer gemist. Meteorologen zien snel of er een storm aankomt en tegenwoordig heeft vrijwel iedereen een smartphone of computer waarop waarschuwingen of pushberichten binnenkomen. Er wordt dan al snel code geel of code oranje uitgegeven. In dit geval zou het een weeralarm, code rood, zijn.
Code rood is ingetrokken, wel geldt nog oranje voor zeer zware windstoten. Volg ons live-blog vandaag:
Het komt zeker nog wel zo nu en dan tot noodweer, maar dit zal niet meer zo onverwacht komen als in 1983. In de zomer van 2023 hadden we de zeer zware storm Poly die over het land trok. Er werd toen een weeralarm (code rood) afgegeven en er werd een zeer zware windstoot van 146 km/uur gemeten. Lees hier alles terug over zomerstorm Poly.
